Հայաստանում հարկերը․ 2026 թվականի ամբողջական ուղեցույց բիզնեսների և ֆիզիկական անձանց համար

Հայաստանում ընկերությունների շահույթը հարկվում է 18% միասնական դրույքաչափով, ֆիզիկական անձանց մեծ մասի եկամուտը՝ 20% միասնական դրույքաչափով, իսկ ավելացված արժեքի հարկը (ԱԱՀ) կիրառվում է 20% դրույքաչափով, երբ բիզնեսի տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է 115 միլիոն ՀՀ դրամը։ Բացի այս հիմնական դրույքաչափերից, 2026 թվականը ներառել է երկու կարևոր փոփոխություն՝ ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագրման գրեթե համընդհանուր պարտավորություն և առողջության պարտադիր ապահովագրության նոր վճար։ Սույն ուղեցույցը ներկայացնում է հարկային համակարգի գործնական կիրառությունը ընկերությունների, անհատ ձեռնարկատերերի, վարձու աշխատողների և օտարերկրյա ներդրողների համար, ինչպես նաև 2026 թվականին կատարված հիմնական փոփոխությունները։

Հիմնական դրույթները՝ համառոտ

• Հայաստանում գործում է միասնական դրույքաչափերի վրա հիմնված համակարգ՝ 18% շահութահարկ, 20% եկամտային հարկ և 20% ԱԱՀ։ Ո՛չ ընկերությունների, ո՛չ ֆիզիկական անձանց համար պրոգրեսիվ հարկման սանդղակ չի կիրառվում։
  • Տարեկան մինչև 115 միլիոն ՀՀ դրամ շրջանառություն ունեցող փոքր բիզնեսները, որպես կանոն, կարող են ընտրել շրջանառության հարկի ռեժիմը՝ ստանդարտ շահութահարկի և ԱԱՀ-ի փոխարեն վճարելով շրջանառության 1%-ից մինչև 20%-ի չափով հարկ՝ կախված գործունեության տեսակից։
  • 2025 հարկային տարվանից սկսած՝ չափահաս ռեզիդենտների մեծ մասը պարտավոր է ներկայացնել տարեկան եկամուտների հայտարարագիր։ 2025 թվականի համար հայտարարագրման ժամկետը 2026 թվականի մարտի 2-ից նոյեմբերի 1-ն է։
  • Առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարները ուժի մեջ են մտել 2026 թվականի հունվարի 1-ից՝ սահմանված եկամտային շեմը գերազանցող անհատ ձեռնարկատերերի համար, իսկ մինչև 200,000 ՀՀ դրամ ամսական եկամուտ ունեցող աշխատողների ընդգրկումը նախատեսված է 2027 թվականի հունվարի 1-ից։
  • Շահաբաժինները հարկվում են 5% դրույքաչափով, օգտագործման վճարներիները և վարձակալական եկամուտը՝ ընդհանուր առմամբ 10% դրույքաչափով, իսկ առանձին հարստության, ժառանգության կամ նվիրատվության հարկ Հայաստանում չի կիրառվում։
  • Հավաստագրված բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունները կարող են շրջանառության հարկի ռեժիմում նվազեցնել իրենց արդյունավետ հարկային բեռը մինչև շրջանառության 1%-ը կամ ընդհանուր համակարգում օգտվել աշխատավարձի ծախսերի նվազեցման և եկամտային հարկի վերադարձի հնարավորություններից։

Ո՞վ ինչ հարկ է վճարում․ Հայաստանի հարկային համակարգը՝ համառոտ

ՀՀ հարկային օրենսգիրքը կիրարկվում է Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից և նախատեսում է երկաստիճան կառուցվածք՝ ընդհանուր հարկման համակարգ, որը ներառում է շահութահարկը և ԱԱՀ-ն և կիրառվում է որպես հիմնական ռեժիմ, ինչպես նաև հատուկ հարկման ռեժիմներ՝ շրջանառության հարկ և միկրոձեռնարկատիրության համակարգ, որոնց կարող են ընտրել համապատասխան չափանիշներին համապատասխանող փոքր բիզնեսները։

Ֆիզիկական անձինք հարկային նպատակներով կարող են համարվել հարկային ռեզիդենտներ, որոնց հարկումը կատարվում է համաշխարհային եկամտի նկատմամբ, կամ ոչ ռեզիդենտներ, որոնց հարկվում է միայն Հայաստանի աղբյուրներից ստացվող եկամուտը։ Հարկային ռեզիդենտությունը, որպես կանոն, առաջանում է, եթե անձը ցանկացած 12-ամսյա ժամանակահատվածում  ֆիզիկապես գտնվում է Հայաստանում183 կամ ավելի օր կամ եթե նրա կենսական շահերի կենտրոնը գտնվում է Հայաստանում։

Այս կառուցվածքային պարզությունը Հայաստանի հարկային համակարգի կարևոր առավելություններից է հիմնադիրների և Հայաստան տեղափոխվող մասնագետների համար։ Բարդությունը հիմնականում առաջանում է հարկման համապատասխան ռեժիմի ընտրության, գրանցումից հետո 20-օրյա ընտրության ժամկետի պահպանման և 2026 թվականից ընդլայնված հայտարարագրման համակարգի պահանջների կատարման փուլերում։

Կորպորատիվ հարկում․ շահութահարկ և ԱԱՀ

Ընդհանուր հարկման համակարգում ռեզիդենտ ընկերությունները վճարում են շահութահարկ՝ հարկվող եկամտի նկատմամբ 18% դրույքաչափով։ Հարկվող շահույթը հաշվարկվում է որպես համախառն եկամուտ՝ փաստաթղթավորված և ձեռնարկատիրական գործունեության հետ կապված նվազեցվող ծախսերի հաշվառումից հետո։ Հայաստանում առանց մշտական հաստատության գործունեություն իրականացնող ոչ ռեզիդենտ ընկերությունները, որպես կանոն, հարկվում են 20% դրույքաչափով, եթե կոնկրետ արտոնություն չի կիրառվում։

Ավելացված արժեքի հարկը (ԱԱՀ) Հայաստանում մատակարարվող ապրանքների և ծառայությունների մեծ մասի նկատմամբ կիրառվում է 20% ստանդարտ դրույքաչափով։ Արտահանումը հարկվում է 0% դրույքաչափով, իսկ որոշ ֆինանսական և կրթական ծառայություններ ազատված են ԱԱՀ-ից։ ԱԱՀ վճարողի հաշվառումը պարտադիր է դառնում, երբ տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է 115 միլիոն ՀՀ դրամը։ Այդ շեմից ցածր դեպքում ԱԱՀ վճարողի հաշվառումը, որպես կանոն, պարտադիր չէ, եթե բիզնեսը, այնուամենայնիվ, չի ընտրում ընդհանուր հարկման համակարգը։ ԱԱՀ վճարողները պարտավոր են յուրաքանչյուր ամիս՝ հաջորդ ամսվա 20-ը ներառյալ, ներկայացնել ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի միասնական հաշվարկ։

Հարկերի հիմնական դրույքաչափերը

• Շահութահարկ՝ 18% ռեզիդենտ ընկերությունների համար ընդհանուր համակարգում, իսկ առանց մշտական հաստատության ոչ ռեզիդենտների համար՝ 20%։
• ԱԱՀ՝ 20%, արտահանման դեպքում՝ 0%։ Կիրառվում է 115 միլիոն ՀՀ դրամից բարձր շրջանառություն ունեցող կամ ընդհանուր համակարգն ընտրած բիզնեսների նկատմամբ։
• Շրջանառության հարկ՝ 1%-ից մինչև 20%՝ կախված գործունեության տեսակից։ Կիրառելի է մինչև 115 միլիոն ՀՀ դրամ տարեկան շրջանառություն ունեցող և համապատասխան ռեժիմն ընտրած բիզնեսների համար։
• Ոչ ռեզիդենտներին կատարվող վճարումների նկատմամբ պահվող հարկ՝ 5%-ից մինչև 20%՝ կախված եկամտի տեսակից։

Շրջանառության հարկ․ Պարզեցված ռեժիմ փոքր բիզնեսների համար

Մինչև 115 միլիոն ՀՀ դրամ տարեկան շրջանառություն ունեցող ընկերությունների և անհատ ձեռնարկատերերի համար շրջանառության հարկի ռեժիմը փոխարինում է ԱԱՀ-ին, իսկ ՍՊԸ-ների և բաժնետիրական ընկերությունների դեպքում՝ նաև շահութահարկին։ Հարկը հաշվարկվում է համախառն եկամտից, այլ ոչ թե զուտ շահույթից, և դրա դրույքաչափը էապես տարբերվում է՝ կախված գործունեության տեսակից։

• Կառավարության կողմից հաստատված ցանկում ներառված բարձր տեխնոլոգիական գործունեություն՝ 1.0%։
• Հրատարակչական ընկերությունների կողմից թերթերի վաճառք՝ 1.5%։
• Արտադրական գործունեություն՝ 7.0%։
• Առևտրային գործունեություն՝ 10.0%։
• Վարձակալական եկամուտ, տոկոսներ, ռոյալթիներ, ակտիվների, այդ թվում՝ անշարժ գույքի, օտարում՝ 10.0%։
• Այլ գործունեություն՝ 10.0%։
• Հանրային սննդի ոլորտ՝ 12.0%։
• Հանրային սննդի ոլորտում ստանդարտ դասակարգումից դուրս այլ եկամուտ՝ 20.0%։

Այս ռեժիմում գործող անհատ ձեռնարկատերերը տոկոսային հարկից բացի վճարում են նաև ֆիքսված ամսական բաղադրիչ։ Օտարերկրյա ընկերությունների մասնաճյուղերը չեն կարող կիրառել շրջանառության հարկի ռեժիմը, իսկ եթե տարվա ընթացքում բիզնեսի շրջանառությունը գերազանցում է 115 միլիոն ՀՀ դրամի շեմը, այն պետք է անցնի ընդհանուր հարկման համակարգի։

Ռեժիմի ընտրությունը ավտոմատ չէ։ Նոր ընկերությունը գրանցումից հետո ունի 20 օր՝ համապատասխան դիմում ներկայացնելու համար, իսկ գործող բիզնեսները պետք է յուրաքանչյուր տարի՝ փետրվարի 1-ից 20-ը, վերահաստատեն ընտրությունը։ Ժամկետը բաց թողնելու դեպքում բիզնեսը օրենքի ուժով հայտնվում է ընդհանուր՝ ԱԱՀ-ով հարկման համակարգում։

Օրինակ՝ 80 միլիոն ՀՀ դրամ շրջանառություն և 20 միլիոն ՀՀ դրամ ծախսեր ունեցող ծրագրային ապահովման ընկերության համար ընդհանուր համակարգում հարկային բեռը կարող է կազմել մոտ 10.8 միլիոն ՀՀ դրամ շահութահարկ՝ գումարած ԱԱՀ, մինչդեռ բարձր տեխնոլոգիական գործունեության նկատմամբ 1% շրջանառության հարկի կիրառման դեպքում հարկը կարող է կազմել մոտ 800,000 ՀՀ դրամ։ Սա ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր է հարկման ռեժիմի ընտրության ժամկետը։

Տարեկան մինչև 24 միլիոն ՀՀ դրամ եկամուտ ունեցող միկրոձեռնարկատերերը կարող են համապատասխանել հարկային ամբողջական ազատման պահանջներին։ Սակայն իրավունքը սահմանափակվում է գործունեության որոշակի տեսակներով, իսկ միկրոձեռնարկատիրոջ հետ գործարք իրականացնող բիզնես հաճախորդները չեն կարող իրենց ծախսերից նվազեցնել միկրոձեռնարկատիրոջը կատարված վճարումները։ Հետևաբար, այս կարգավիճակն ընտրելուց առաջ անհրաժեշտ է գնահատել դրա տնտեսական հետևանքները։

Հարկային խթաններ տեխնոլոգիական և բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունների համար

Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիաների պարկի կարգավորումները և ՀՀ հարկային օրենսգրքի համապատասխան դրույթները հավաստագրված ՏՏ և բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունների համար նախատեսում են հարկային բեռի նվազեցման երկու հիմնական հնարավորություն։

Շրջանառության հարկի ռեժիմում համապատասխան բարձր տեխնոլոգիական գործունեությունից ստացվող եկամուտը կարող է հարկվել ընդամենը 1% դրույքաչափով, եթե ընկերության շրջանառությունը մնում է 115 միլիոն ՀՀ դրամի շեմի ներքո, և տարեկան եկամտի առնվազն 90%-ը ստացվում է իրավասու բարձր տեխնոլոգիական գործունեությունից։

Այն ընկերությունները, որոնք ընդհանուր համակարգում շարունակում են վճարել շահութահարկ, կարող են օգտվել համապատասխան բարձր տեխնոլոգիական աշխատանքներում ներգրավված աշխատակիցներին վճարված աշխատավարձերի 200% նվազեցման հնարավորությունից, ինչպես նաև եկամտային հարկի 50-60% վերադարձից։ Նրանց աշխատակիցների համար նույնպես կարող է կիրառվել 10% նվազեցված եկամտային հարկի դրույքաչափ՝ ստանդարտ 20%-ի փոխարեն։

Եկամտային հարկ․ աշխատակիցներ, ֆրիլանսերներ և ներդրողներ

Հայաստանում աշխատավարձի, քաղաքացիաիրավական պայմանագրերով ստացվող եկամտի և տոկոսային եկամտի նկատմամբ կիրառվում է 20% միասնական եկամտային հարկ՝ առանց պրոգրեսիվ հարկման սանդղակի։ Որոշ եկամտատեսակներ հարկվում են այլ դրույքաչափերով՝

• ընդհանուր աշխատավարձային եկամուտ՝ 20%,
• արտոնյալ ՏՏ ընկերություններում աշխատավարձային եկամուտ՝ 10%,
• շահաբաժիններ՝ 5%,
• օգտագործման վճարներ՝ 10%,
• վարձակալական եկամուտ՝ 10% (տարեկան վարձավճարների՝ 60 միլիոն ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում՝ լրացուցիչ 10%),
• տոկոսային եկամուտ՝ 20%։

Գործատուները համախառն աշխատավարձից անմիջապես պահում են եկամտային հարկը, կենսաթոշակային (սոցիալական) վճարները և դրոշմանիշային վճարը՝ նախքան աշխատակցին աշխատավարձ վճարելը։ Կենսաթոշակային վճարը հաշվարկվում է ամսական համախառն եկամտի 5%-ի չափով՝ մինչև 500,000 ՀՀ դրամ շեմի դեպքում, իսկ այդ շեմը գերազանցելու դեպքում՝ համախառն եկամտի 10%-ի և 25,000 ՀՀ դրամի տարբերության չափով՝ փաստացի սահմանափակվելով մոտ 87,500 ՀՀ դրամով ամսական բարձր եկամուտների դեպքում։

Շահաբաժինների հարկումը հատկապես կարևոր է հիմնադիրների և ներդրողների համար, քանի որ կիրառելի դրույքաչափը կարող է փոփոխվել՝ կախված ստացողի ռեզիդենտության կարգավիճակից և կիրառելի կրկնակի հարկումը բացառելու մասին պայմանագրից։

Հայաստանում ընդհանուր կարգով առանձին սեփականության, ժառանգության կամ նվիրատվության հարկ ներկայումս չի գանձվում։ Այնուամենայնիվ, ակտիվների փոխանցումը կարող է ունենալ այլ հարկային հետևանքներ, օրինակ՝ հետագա վաճառքի դեպքում կապիտալ շահույթի հարկում։ Ուստի սա չպետք է մեկնաբանել որպես բոլոր իրավիճակների համար համընդհանուր ազատում հարկային պարտավորություններից։

Ի՞նչ է փոխվել 2026 թվականին․ համընդհանուր հայտարարագիր և առողջության պարտադիր ապահովագրություն

2026 թվականին ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների կատարման վրա էական ազդեցություն ունեն երկու նոր զարգացումներ։

Համընդհանուր եկամուտների հայտարարագիր։ Հայաստանը 2023 թվականից փուլային կերպով ներդնում է ֆիզիկական անձանց տարեկան եկամուտների հայտարարագրման համակարգ։ Սկզբնական փուլում այն տարածվում էր լրացուցիչ եկամուտ ունեցող աշխատակիցների, ֆրիլանսերների և որոշ պետական պաշտոնատար անձանց վրա։ 2025 թվականից սկսած՝ Պետական եկամուտների կոմիտեն այս պարտավորությունը տարածել է գրեթե բոլոր չափահաս քաղաքացիների և ռեզիդենտ քաղաքացիների վրա, ներառյալ կենսաթոշակառուներին՝ որոշ բացառություններով, օրինակ՝ անչափահասների դեպքում։

2025 հաշվետու տարվա համար հայտարարագիրը ներկայացվում է 2026 թվականի մարտի 2-ից մինչև նոյեմբերի 1-ը։ 2026 հաշվետու տարվանից սկսած՝ սովորական ժամկետը սահմանվում է հաջորդ տարվա մարտի 2-ից մինչև հուլիսի 1-ը։ ՊԵԿ-ը հայտարարագրի զգալի մասը նախապես լրացնում է գործատուների և երրորդ անձանց կողմից տրամադրված տվյալների հիման վրա, սակայն հայտարարագիրը ստուգելու, լրացնելու և ներկայացնելու պարտականությունը շարունակում է կրել հարկ վճարողը։

Առողջության պարտադիր ապահովագրություն։ 2026 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում ներդրվել են առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարներ: Նախորդ տարվա ընթացքում սահմանված շեմը գերազանցած անհատ ձեռնարկատերերը պարտավոր են սահմանված ժամկետում՝ գարնանը, վճարել օրենքով նախատեսված տարեկան հաստատագրված վճարը։ Պարտավորությունը կիրառվում է անկախ այն հանգամանքից, թե տվյալ անձն արդեն ունի մասնավոր բժշկական ապահովագրություն, թե ոչ։ Ավելի ցածր ամսական եկամուտ ունեցող աշխատակիցների՝ պարտադիր համակարգում ընդգրկումը նախատեսվում է 2027 թվականի հունվարի 1-ից։ Քանի որ համակարգը նոր է, իսկ դրա կիրառման պայմաններն ու չափորոշիչները փուլային կերպով են սահմանվում՝ ըստ եկամտային խմբերի, 2026–2027 թվականների աշխատավարձային ծախսերը պլանավորելիս անհրաժեշտ է գործող շեմերը ճշտել անմիջապես Պետական եկամուտների կոմիտեից կամ տեղական հարկային խորհրդատուից։

Հարկային պարտավորությունների հիմնական ժամկետները

•Ամսական ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի հաշվարկ՝ հաջորդ ամսվա 20-ը։
• Տարեկան շահութահարկի հաշվարկ՝ համապատասխան հարկային օրացուցային տարվա ավարտից հետո՝ ՊԵԿ-ի սահմանած ժամանակացույցի համաձայն։
• Շրջանառության հարկի ռեժիմի տարեկան ընտրություն՝ փետրվարի 1-ից 20-ը։
• Նոր ընկերության կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից հարկման ռեժիմի ընտրություն՝ գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում։
• Ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագիր՝ 2025 հարկային տարվա համար՝ 2026 թվականի մարտի 2-ից նոյեմբերի 1-ը։
• Ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագիր՝ 2026 հարկային տարվանից սկսած՝ հաջորդ տարվա մարտի 2-ից հուլիսի 1-ը։

Քանի որ 2025-2026 թվականներին մի շարք ժամկետներ էականորեն փոփոխվել են, անհրաժեշտ է ընթացիկ ժամանակացույցը հաստատել Պետական եկամուտների կոմիտեի հետ՝ նախորդ տարիների ժամկետներին չհենվելու համար։

Տարածված հարկային սխալներ

• Ընկերության կամ անհատ ձեռնարկատիրոջ գրանցումից հետո 20-օրյա ժամկետում հարկման ռեժիմը չընտրելը, ինչի հետևանքով բիզնեսը օրենքի ուժով հայտնվում է ընդհանուր՝ ԱԱՀ-ով հարկման համակարգում։
• Ենթադրել, որ շրջանառության հարկը միշտ առավել շահավետ է։ Բարձր փաստաթղթավորված ծախսեր ունեցող բիզնեսների դեպքում ընդհանուր համակարգում շահույթի հիման վրա հաշվարկվող հարկը երբեմն կարող է ավելի ցածր լինել, քան համախառն շրջանառության նկատմամբ կիրառվող տոկոսային հարկը։
• Անտեսել համընդհանուր հայտարարագրման պարտավորությունը՝ ենթադրելով, որ աշխատավարձից պահված հարկերն արդեն ամբողջությամբ կատարում են հարկային պարտավորությունները։ Դրանք չեն վերացնում տարեկան առանձին հայտարարագիր ներկայացնելու պարտականությունը։
•  Մասնավոր առողջության ապահովագրությունը դիտարկել որպես նոր պարտադիր վճարին փոխարինող միջոց, այն դեպքում, երբ դրանք միմյանցից անկախ և տարբեր պարտավորություններ են։

Օտարերկրյա բաժնետերերին վճարվող շահաբաժինների նկատմամբ 5% դրույքաչափով հարկ պահել՝ առանց նախապես ուսումնասիրելու համապատասխան կրկնակի հարկումը բացառելու մասին միջազգային պայմանագրի առկայությունն ու կիրառելիությունը։

Թերագնահատել գործատուի իրական աշխատավարձային ծախսերը՝ համախառն աշխատավարձից և եկամտային հարկից բացի հաշվի չառնելով կենսաթոշակային և առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարները։

Ե՞րբ է անհրաժեշտ մասնագիտական աջակցություն

Հայաստանի միասնական դրույքաչափերով հարկային համակարգը թղթի վրա պարզ է թվում, սակայն հարկման ռեժիմի ընտրությունը, ժամկետների փոփոխությունները և միջազգային հարկային պայմանագրերի կիրառումը այն ոլորտներն են, որտեղ տեխնիկապես ճիշտ հաշվարկի պայմաններում անգամ կարող են առաջանալ լրացուցիչ ծախսեր կամ հարկային համապատասխանության ռիսկեր։

Մասնագիտական խորհրդատվությունը հատկապես նպատակահարմար է, երբ գրանցվում է նոր ընկերություն կամ անհատ ձեռնարկատիրություն և անհրաժեշտ է ընտրել ընդհանուր և շրջանառության հարկի ռեժիմների միջև, կառուցակարգել ոչ ռեզիդենտ բաժնետերերին շահաբաժինների կամ օգտագործման վճարների վճարումները, կրկնակի հարկումը բացառելու մասին պայմանագրի հիման վրա նվազեցնել պահվող հարկը, կատարել համընդհանուր հայտարարագրման կամ առողջության պարտադիր ապահովագրության համակարգի առաջին տարվա պահանջները կամ կիրառել բարձր տեխնոլոգիական ոլորտի հարկային խթանները։

Այս դեպքերում հարկման ռեժիմի կամ հայտարարագրման սկզբնական սխալ ընտրության հետևանքները սովորաբար ավելի ծախսատար են, քան նախապես մասնագիտական խորհրդատվություն ստանալը։

Եզրակացություն

Հայաստանի հարկային համակարգը կառուցված է համեմատաբար փոքր թվով միասնական դրույքաչափերի շուրջ, սակայն 2026 թվականին որոշ ոլորտներում այն դարձել է ավելի բարդ՝ ֆիզիկական անձանց գրեթե բոլոր չափահաս ռեզիդենտների վրա տարածվող հայտարարագրման համակարգի և եկամտային խմբերով փուլային ներդրվող առողջության պարտադիր ապահովագրության պատճառով։

Այն բիզնեսներն ու ֆիզիկական անձինք, որոնք ճիշտ են ընտրում հարկման ռեժիմը, պատշաճ կերպով կատարում են հարկային պահումները և հայտարարագրերը ներկայացնում սահմանված ժամկետներում։

Retrieve Legal & Tax-ի հարկային խորհրդատվության, հարկային իրավունքի և համապատասխանության թիմը հիմնադիրներին, ներդրողներին և ֆիզիկական անձանց աջակցում է հարկային հարցերի լայն շրջանակում՝ սկսած ընկերության գրանցման փուլում համապատասխան հարկման ռեժիմի ընտրությունից մինչև տարեկան հայտարարագրերի ներկայացումն ու միջազգային հարկային պայմանագրերի հիման վրա հարկային կառուցակարգերի ձևավորումը։

Եթե ցանկանում եք վերանայել Ձեր ընթացիկ հարկային դիրքորոշումը մինչև 2026 թվականի հայտարարագրման ժամկետները, կարող եք խորհրդատվություն նշանակել մեր թիմի հետ։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ դրույքաչափով է հարկվում ֆիզիկական անձանց եկամուտը Հայաստանում։ Հայաստանի Հանրապետությունում ֆիզիկական անձանց մեծ մասի աշխատանքային և քաղաքացիաիրավական պայմանագրերից ստացվող եկամուտը հարկվում է 20% միասնական դրույքաչափով՝ առանց պրոգրեսիվ սանդղակի։ Շահաբաժինները հարկվում են 5%, իսկ օգտագործման վճարներիները և վարձակալական եկամուտը՝ ընդհանուր առմամբ 10%։

Ո՞րն է Հայաստանում ընկերությունների շահութահարկի դրույքաչափը։ Ընդհանուր հարկման համակարգում ռեզիդենտ ընկերությունների համար ստանդարտ շահութահարկի դրույքաչափը 18% է, իսկ առանց մշտական հաստատության ոչ ռեզիդենտ ընկերությունների համար՝ 20%։ Մինչև 115 միլիոն ՀՀ դրամ շրջանառություն ունեցող բիզնեսները կարող են ընտրել շրջանառության հարկի ռեժիմը, որի դեպքում հարկը հաշվարկվում է շրջանառությունից, այլ ոչ թե շահույթից։

Օտարերկրյա քաղաքացիները պարտավո՞ր են հարկ վճարել Հայաստանում։ Ոչ ռեզիդենտները հարկվում են միայն Հայաստանի աղբյուրներից ստացվող եկամտի նկատմամբ, մինչդեռ այն ֆիզիկական անձինք, որոնք 12-ամսյա ժամանակահատվածում Հայաստանում գտնվում են 183 կամ ավելի օր կամ որոնց կենսական շահերի կենտրոնը Հայաստանում է, համարվում են հարկային ռեզիդենտներ և հարկվում են համաշխարհային եկամտի նկատմամբ։

Ո՞րն է Հայաստանում ԱԱՀ-ի շեմը։ ԱԱՀ վճարողի հաշվառումը պարտադիր է դառնում, երբ բիզնեսի տարեկան շրջանառությունը գերազանցում է 115 միլիոն ՀՀ դրամը։ Այդ շեմից ցածր շատ բիզնեսներ կարող են փոխարենը ընտրել շրջանառության հարկի ռեժիմը։

Պե՞տք է արդյոք 2026 թվականին Հայաստանում ներկայացնել եկամուտների հայտարարագիր։ Համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի համաձայն՝ ֆիզիկական անձանց մեծ մասը, այդ թվում՝ ոչ միայն լրացուցիչ եկամուտ ունեցող աշխատակիցներն ու ֆրիլանսերները, այլև չափահաս քաղաքացիների և ռեզիդենտների լայն շրջանակը, պարտավոր է ներկայացնել տարեկան հայտարարագիր։ 2025 հարկային տարվա համար հայտարարագրման ժամկետը 2026 թվականի մարտի 2-ից նոյեմբերի 1-ն է։

Հայաստանում կա՞ ժառանգության կամ սեփականության հարկ։ Հայաստանում ներկայումս առանձին սեփականության, ժառանգության կամ նվիրատվության հարկ չի կիրառվում։ Այնուամենայնիվ, համապատասխան գործարքները, օրինակ՝ ժառանգված ակտիվների հետագա վաճառքը, կարող են առաջացնել այլ հարկային պարտավորություններ։

Ի՞նչ հարկման ռեժիմ պետք է ընտրի փոքր բիզնեսը Հայաստանում։ Դա կախված է գործունեության տեսակից, եկամտի չափից և ծախսերի հարաբերակցությունից։ Մինչև 115 միլիոն ՀՀ դրամ շրջանառություն ունեցող բիզնեսները հաճախ կարող են օգտվել շրջանառության հարկից, հատկապես բարձր տեխնոլոգիական գործունեության դեպքում՝ 1%, կամ արտադրական գործունեության դեպքում՝ 7%։ Միևնույն ժամանակ, եկամտի նկատմամբ բարձր նվազեցվող ծախսեր ունեցող բիզնեսների համար ընդհանուր հարկման համակարգը կարող է ավելի շահավետ լինել։

Ի՞նչ է Հայաստանում նոր առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարը։ 2026 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանում ներդրվել են առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարներ։ Սկզբնական փուլում դրանք կիրառվում են սահմանված եկամտային շեմը գերազանցող անհատ ձեռնարկատերերի նկատմամբ, իսկ ավելի ցածր եկամուտ ունեցող աշխատակիցների ընդգրկումը համակարգում նախատեսված է 2027 թվականի հունվարի 1-ից։

Իրավական ծանուցում

Սույն հոդվածը արտացոլում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրությունը և Պետական եկամուտների կոմիտեի ուղեցույցները՝ 2026 թվականի հուլիսի դրությամբ։ Հարկային դրույքաչափերը, շեմերը և ժամկետները ենթակա են օրենսդրական փոփոխությունների։ Սույն ուղեցույցը տրամադրվում է բացառապես ընդհանուր տեղեկատվական նպատակներով և չի հանդիսանում կոնկրետ իրավիճակի վերաբերյալ իրավաբանական կամ հարկային խորհրդատվություն։

Յուրաքանչյուր անձի իրավիճակը՝ ներառյալ հարկային ռեզիդենտության կարգավիճակը, միջազգային հարկային պայմանագրերի կիրառելիությունը և իրականացվող գործունեության տեսակը, կարող է էապես փոխել հարկային վերլուծությունը։ Հետևաբար, որևէ գործողություն ձեռնարկելուց առաջ խորհուրդ է տրվում Ձեր կոնկրետ հարկային դիրքորոշումը հաստատել որակավորված մասնագետի հետ։