Օտարերկրյա քաղաքացիները կարող են օրինական կերպով աշխատել և ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնել Հայաստանում՝ պայմանով, որ պահպանվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված պահանջները։ Հայաստանի աշխատանքային օրենսդրությունը երաշխավորում է հավասար վերաբերմունք՝ անկախ քաղաքացիությունից, միաժամանակ գործատուների համար նախատեսելով կանոններ, որոնք ուղղված են տեղական աշխատաշուկայի պաշտպանությանը։
Շատ դեպքերում օտարերկրյա քաղաքացու աշխատանքի ընդունումը պահանջում է աշխատանքի թույլտվության ստացում, որը նաև հիմք է հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակավոր կացության կարգավիճակի ձևակերպման համար։ 2026 թվականից սկսած ամբողջ գործընթացն իրականացվում է էլեկտրոնային ձևաչափով՝ Workpermit.am հարթակի միջոցով՝ Միգրացիոն ծառայության վերահսկողության ներքո։
Այս հոդվածը ներկայացնում է աշխատանքի թույլտվության ստացման ընթացակարգը, գործատուի պարտականությունները և հիմնական փուլերը, որոնք պետք է ակնկալեն օտարերկրյա աշխատողները։
Ինչպես աշխատանքի ընդունել օտարերկրյա աշխատակցի Հայաստանում․ քայլ առ քայլ ընթացակարգ գործատուի համար
1. Գործատուի գրանցումը Workpermit.am հարթակում
Workpermit.am-ը պետական պաշտոնական էլեկտրոնային հարթակ է, որի միջոցով գործատուները ներկայացնում են աշխատանքի թույլտվության դիմումներ և իրականացնում օտարերկրյա աշխատողների ներգրավման ամբողջ գործընթացը Հայաստանում։
Հայկական նույնականացման քարտ ունեցող գործատուներ
Գործատուները, որոնց գործադիր մարմինը ունի Հայաստանի Հանրապետության նույնականացման քարտ, կարող են գրանցվել առցանց՝ անցնելով նույնականացման գործընթաց և ներկայացնելով՝
- գործատուի ՀՎՀՀ (TIN)
- էլեկտրոնային փոստի հասցե
- հեռախոսահամար
- գաղտնաբառ
Համակարգը ավտոմատ կերպով ստուգում է գործատուի տվյալները Պետական եկամուտների կոմիտեում, որից հետո գրանցումն ակտիվացվում է հաստատման էլեկտրոնային նամակի միջոցով։
Օտարերկրյա տնօրենի կողմից կառավարվող ընկերություններ
Եթե ընկերության գործադիր տնօրենը օտարերկրյա քաղաքացի է և չունի հայկական նույնականացման քարտ, գրանցումը կատարվում է բացառապես Միգրացիոն ծառայությունում։
Անհրաժեշտ են հետևյալ տվյալներն ու փաստաթղթերը՝
- անձնագիր և Հայաստանում օրինական գտնվելու ապացույց
- հանրային ծառայությունների համարանիշ
- գործատուի ՀՎՀՀ (TIN)
- գործունեության իրավաբանական հասցե
- ընկերության պաշտոնական էլեկտրոնային հասցե
- գործադիրի հեռախոսահամար
Միգրացիոն ծառայության կողմից հաշվի ստեղծումից հետո գրանցումն ավարտվում է հաստատման էլեկտրոնային նամակի միջոցով։
2. Թափուր աշխատատեղի հայտարարում և աշխատաշուկայի ստուգում
Օտարերկրյա քաղաքացու աշխատանքի ընդունումից առաջ գործատուն, որպես կանոն, պարտավոր է հիմնավորել, որ համապատասխան պաշտոնը հնարավոր չէ զբաղեցնել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու կողմից։
Գործընթացը սկսվում է Workpermit.am հարթակի միջոցով դիմումի ներկայացմամբ։ Այնուհետև թափուր աշխատատեղը հրապարակվում է՝ նշելով պահանջները, և Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը իրականացնում է աշխատաշուկայի ստուգում։
Եթե համապատասխան տեղական թեկնածու չի հայտնաբերվում, նախարարությունը տրամադրում է օտարերկրյա աշխատողի ներգրավման թույլտվություն։ Դրանից հետո գործատուն լրացնում է թեկնածուի անձնական տվյալները, իսկ օտարերկրյա քաղաքացին ստանում է էլեկտրոնային ծանուցում՝ աշխատանքի հիմքով ժամանակավոր կացության դիմումի հնարավորության վերաբերյալ։
Մանրամասների համար տես «Աշխատանքի թույլտվության ստացման գործընթացը Հայաստանում» ուղեցույցը։
3. Աշխատաշուկայի գնահատում օտարերկրյա աշխատողների ներգրավման դեպքում
Աշխատանքի թույլտվության դիմումի քննարկման ընթացքում պետական մարմինները գնահատում են աշխատաշուկայի ընդհանուր վիճակը, այդ թվում՝ տվյալ մասնագիտության նկատմամբ պահանջարկը, համապատասխան որակավորում ունեցող տեղական թեկնածուների առկայությունը և զբաղվածության ընդհանուր միտումները։
Առաջնահերթությունը տրվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին։ Եթե սահմանված ժամկետում համապատասխան թեկնածու չի հայտնաբերվում, գործատուն կարող է ներգրավել օտարերկրյա քաղաքացու։
Այս ընթացակարգը ապահովում է օտարերկրյա աշխատուժի ներգրավման համապատասխանությունը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական քաղաքականությանը։
4. Անվտանգության և օրենսդրության համապատասխանության ստուգումներ
Անվտանգության ստուգումները պարտադիր են և հանդիսանում են դիմումների քննարկման հիմնական բաղադրիչներից մեկը։
Աշխատանքի թույլտվությունը կարող է մերժվել, եթե՝
- օտարերկրյա քաղաքացին համարվում է ազգային անվտանգության համար վտանգ ներկայացնող անձ,
- դիմումում առկա են կեղծ, մոլորեցնող կամ կեղծված փաստաթղթեր,
- գործատուն ունի աշխատանքային կամ կարգավորող օրենսդրության խախտումների պատմություն։
5. Աշխատանքի թույլտվության մշակման ժամկետները Հայաստանում
| Փուլ | Մշակման ժամկետներ |
| Գործատուի գրանցում | 1–3 աշխատանքային օր |
| Թափուր աշխատատեղի փուլ և աշխատաշուկայի ստուգում | 10–20 աշխատանքային օր |
| Դիմումի քննարկում և անվտանգության ստուգում | 15–30 աշխատանքային օր |
| Աշխատանքի թույլտվության և կացության տրամադրում | Տրվում են միասին |
| Ընդհանուր ժամկետ | 4–8 շաբաթ |
6. Աշխատանքի թույլտվության հաստատման ընթացակարգը
Թափուր աշխատատեղի հրապարակումից և նախնական ստուգումներից հետո գործընթացը ներառում է հետևյալ փուլերը՝
Հաստատման ընթացակարգ
- թափուր աշխատատեղի հրապարակում և աշխատաշուկայի ստուգում
- գործատուի կողմից կոնկրետ օտարերկրյա թեկնածուի ընտրություն
- դիմումի և անհրաժեշտ փաստաթղթերի ներկայացում
- պետական մարմինների կողմից քննարկում, ներառյալ՝
- աշխատաշուկայի պահանջարկի գնահատում
- գործատուի համապատասխանության ստուգում
- անվտանգության հարցերի գնահատում
- փաստաթղթերի իսկության ստուգում
- պետական տուրքի վճարում
- աշխատանքի թույլտվության տրամադրում
Աշխատանքի թույլտվության սահմանափակումներ
Հայաստանում աշխատանքի թույլտվությունը խիստ սահմանափակ է և գործում է միայն՝
- մեկ գործատուի համար
- մեկ պաշտոնի համար
- սահմանված գործողության ժամկետով
7. Գործատուի և աշխատողի պարտավորությունները թույլտվությունից հետո
Աշխատանքի թույլտվության տրամադրումից հետո գործատուն և օտարերկրյա աշխատողը պարտավոր են պահպանել օրենքով սահմանված պահանջները։
Աշխատողը պարտավոր է աշխատանքի անցնել աշխատանքային պայմանագրում նշված ամսաթվին։ Հիմնավորված պատճառների բացակայության դեպքում աշխատանքի չանցնելը կարող է հանգեցնել թույլտվության դադարեցման։
Աշխատանքի թույլտվությունը կարող է դադարեցվել, եթե՝
- այն ստացվել է կեղծ տվյալների հիման վրա,
- աշխատանքային պայմանագիրը չի կնքվել հաստատումից հետո մեկ ամսվա ընթացքում,
- օտարերկրյա քաղաքացին աշխատում է այլ գործատուի մոտ կամ այլ պաշտոնում, քան նշված է թույլտվությունում։
Հրաժարում պատասխանատվությունից
Սույն տեղեկատվությունը ունի բացառապես տեղեկատվական բնույթ և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։
Retrieve Legal & Tax-ը տրամադրում է աշխատանքի թույլտվության և կացության կարգավիճակի ձևակերպման ամբողջական իրավաբանական ծառայություններ՝ ներառյալ գործատուի ընթացակարգի կառավարումը, փաստաթղթերի պատրաստումը, դիմումների ներկայացումը և գործընթացի ամբողջական համակարգումը։