| Պապին Կարապետյան, Կրտսեր Իրավաբան |
Վերջին իրավական վերանայումը՝ 2026 թվականի սեպտեմբեր, «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիության մասին» ՀՀ օրենքի (ՀՕ-16) համախմբված տեքստի համաձայն՝ ՀՕ-408-Ն օրենքով (2023 թվականի դեկտեմբերի 11) կատարված փոփոխություններով հանդերձ։
Կարճ պատասխան
Ոչ, այնքան էլ հեշտ չէ։ Հայաստանի օրենսդրությունը պաշտպանում է քաղաքացիությունը և թույլ է տալիս այն դադարեցնել միայն հստակ սահմանված, սահմանափակ դեպքերում։ Երկրորդ անձնագիրը, արտերկրում բնակվելը կամ օտարերկրացու հետ ամուսնանալը ինքնին չեն հանգեցնում Հայաստանի քաղաքացիության կորստի։ Երկքաղաքացիությունն օրինական է Հայաստանում 2007 թվականից։
Կորստի երկու ձևը
| Դուք հրաժարվում եք (հրաժարում) | Պետությունն է զրկում քաղաքացիությունից | |
| Ու՞մ կողմից | Դուք եք դիմում | Որոշումը կայացնում է պետությունը |
| Ավտոմատ է՞ | Ոչ՝ անհրաժեշտ է նախագահի հրամանագիր | Ոչ՝ հազվադեպ է և հայեցողական |
| Ինչո՞ւ է տեղի ունենում | Դուք ընտրում եք պահպանել միայն օտարերկրյա անձնագիրը | Խարդախություն կամ ստորև նշված 7 տարվա կանոնը |
| Օրենք | 24-րդ հոդված | 25-րդ հոդված |
Հրաժարում (հոդված 24)։ 18 և բարձր տարիքի ցանկացած անձ կարող է դիմել քաղաքացիությունից հրաժարվելու համար։ Հայաստանը կարող է մերժել դիմումը, եթե դուք՝
- քրեական հետապնդման եք ենթարկվում․
- չկատարված դատական վճիռ ունեք․
- հեռանալով՝ վնաս կհասցնեք ազգային անվտանգությանը, կամ
- չկատարված պարտավորություն ունեք պետության, ընկերության կամ այլ քաղաքացու նկատմամբ։
Զրկում (հոդված 25)։ Հազվադեպ է և կիրառվում է միայն երեք հիմքով՝
- դուք քաղաքացիություն եք ստացել բնականացմամբ, մշտապես տեղափոխվել եք արտերկիր և առանց հարգելի պատճառի անընդմեջ 7 տարի չեք գրանցվել հայկական հյուպատոսական ծառայությունում․
- դուք ստացել եք քաղաքացիություն կեղծ փաստաթղթերով․
- դուք անօրինական ճանապարհով օտարերկրյա քաղաքացիություն եք ստացել 2007 թվականից առաջ գործող կանոնների համաձայն։
Ուշադրություն․ այսօր դուք պարտավոր եք միայն մեկ ամսվա ընթացքում հայտնել նոր օտարերկրյա քաղաքացիության մասին։ Դա չանելն ինքնին զրկման հիմք չէ, սակայն առաջացնում է առանձին պատասխանատվություն, ուստի մի անտեսեք այն։
Երեք արագ օրինակ
Վարկածային օրինակներ՝ միայն պատկերացման համար։
- Սփյուռքահայը, ով քաղաքացիություն է ստացել ծագման հիմքով և մշտապես ապրում է ԱՄՆ-ում, պահպանում է այն՝ անկախ այն բանից, թե որքան երկար է բացակայում։
- Քաղաքացիություն ստացած անձը, ով մշտական տեղափոխվել է արտերկիր և առանց հիմնավոր պատճառի 7 և ավելի տարի չի գրանցվում հյուպատոսությունում, իրական ռիսկի խմբում է։
- Կեղծ փաստաթղթով քաղաքացիություն ստացած անձը կարող է կորցնել քաղաքացիությունը՝ խարդախության բացահայտումից հետո։
Իսկ երեխանե՞րը
Եթե երկու ծնողներն էլ կորցնում են քաղաքացիությունը, իսկ նրանց երեխան (14 տարեկանից փոքր) ձեռք է բերում մեկ այլ քաղաքացիություն, ապա երեխան նույնպես կորցնում է Հայաստանի քաղաքացիությունը՝ համաձայնությանը վերաբերող կանոնների պահպանմամբ (հոդված 17)։ 14–18 տարեկան երեխաները պետք է ինքնուրույն տան իրենց համաձայնությունը (հոդված 22)։ Երեխայի կարգավիճակը ստուգեք առանձին, քանի որ այն միշտ չէ, որ փոխվում է ավտոմատ։
Կարո՞ղ եմ այն վերականգնել
Սովորաբար՝ այո։ Դիմեք վերականգնման համար (հոդված 14)՝ պայմանով, որ դուք հրաժարվել եք քաղաքացիությունից, այլ ոչ թե զրկվել եք դրանից, և խոչընդոտող հանգամանքներ չկան։
Ինչ պետք է իմանալ․ կանոնները շարունակում են փոփոխվել
Օրենքը վերջին անգամ թարմացվել է 2024 թվականին, և 2026 թվականին ակնկալվում են հետագա ընթացակարգային փոփոխություններ (առցանց դիմումներ, ավելի բարձր վճարներ)։ Դրանք վերաբերում են դիմելու *կարգին*, այլ ոչ թե վերը նշված կորստի հիմքերին, սակայն գործելուց առաջ ստուգեք գործող կանոնները։
Ե՞րբ դիմել խորհրդատվության
Նախքան որևէ քայլ կատարելը դիմեք փաստաբանի, եթե՝ արտերկրում անցկացրած Ձեր ժամանակահատվածը կարող է չընդունվել որպես «հարգելի պատճառ», ընթացքի մեջ գտնվող դատական գործը կարող է խոչընդոտել Ձեր հրաժարմանը, կամ երեխաների կարգավիճակը պարզ չէ։ Հրաժարումը հրամանագրով ամրագրվելուց հետո դժվար է հետ շրջել։
Retrieve Legal & Tax-ի միգրացիոն և բնակության հարցերով թիմը կարող է քննարկել Ձեր իրավիճակը։ Խորհրդատվության համար կապ հաստատեք մեզ հետ։
Հաճախ տրվող հարցեր
Արդյո՞ք երկրորդ քաղաքացիությունը չեղարկում է իմ հայկական քաղաքացիությունը։ Ոչ։ Պարզապես մեկ ամսվա ընթացքում հայտնեք դրա մասին։
Արտերկրում ապրելը կարո՞ղ է ինձ զրկել քաղաքացիությունից։ Ինքնին՝ ոչ։ Ռիսկ կա միայն այն քաղաքացիների համար, ովքեր 7 և ավելի տարի չեն գրանցվում հյուպատոսությունում։
Հրաժարում և զրկում․ ո՞րն է տարբերությունը։ Հրաժարումը Ձեր սեփական ընտրությունն է և կարող է մերժվել։ Զրկումը պետության հազվադեպ կիրառվող և նեղ լիազորությունն է՝ խարդախության կամ 7 տարվա կանոնի դեպքում։
Խարդախությունը կարո՞ղ է ինձ զրկել քաղաքացիությունից։ Այո, եթե բնականացվել եք կեղծ փաստաթղթերով։
Կորցնելուց հետո կարո՞ղ եմ այն վերականգնել։ Սովորաբար՝ այո, վերականգնման դիմումի միջոցով, եթե դուք զրկված չեք եղել։
Իսկ երեխաների՞ն։ Կախված է տարիքից։ 14 տարեկանից փոքր երեխաները կարող են կորցնել քաղաքացիությունը ծնողների հետ միասին, իսկ 14–18 տարեկանները պետք է ինքնուրույն տան իրենց համաձայնությունը։
Վտանգի տա՞կ եմ, եթե մոռանամ հայտնել նոր քաղաքացիության մասին։ Դա պատասխանատվություն է առաջացնում, բայց ինքնին զրկման հիմք չէ։ Այդուհանդերձ՝ մի անտեսեք այն։
Իրավական պատասխանատվությունից հրաժարում։ Սույն հոդվածը տրամադրվում է բացառապես ընդհանուր տեղեկատվական նպատակներով և իրավական խորհրդատվություն չի հանդիսանում։ Հայաստանի քաղաքացիության հարցերը կախված են յուրաքանչյուր դեպքի կոնկրետ փաստերից ու հանգամանքներից, իսկ օրենքներն ու ընթացակարգերը կարող են փոփոխվել։ Ձեր անհատական իրավիճակին վերաբերող խորհրդատվության համար խորհուրդ ենք տալիս դիմել Հայաստանում գործող որակավորված փաստաբանի։