Հայաստանում բնակության հասցեի գրանցումը՝ որպես օտարերկրյա քաղաքացի

Ձեր ներկայացվող փաստաթղթերը կախված են այն հանգամանքից, թե ինչ իրավական հիմքով եք բնակվում տվյալ հասցեում։ Ստորև ներկայացված են այն երեք հիմնական իրավիճակները, որոնց օտարերկրյա քաղաքացիներն առավել հաճախ են հանդիպում։

1. Եթե գրանցվում եք որպես անշարժ գույքի սեփականատեր

• Անձնագիր՝ օտարերկրյա անձնագրի դեպքում՝ հայերեն նոտարական վավերացմամբ թարգմանության հետ միասին։
• Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը (կամ օգտագործման իրավունքը) հավաստող վկայական։

2. Եթե գրանցվում եք վարձակալության պայմանագրի հիման վրա

Քաղաքացիությունից անկախ՝ վարձակալության պայմանագրի հիման վրա նախընտրած հասցեում գրանցվելու համար, որպես կանոն, անհրաժեշտ է ներկայացնել՝

• Ձեր անձնագիրը՝ օտարերկրյա անձնագրի դեպքում՝ հայերեն նոտարական վավերացմամբ թարգմանության հետ միասին։
• Անշարժ գույքի սեփականատիրոջ անձնագրի պատճենը՝ սեփականատիրոջ՝ օտարերկրյա քաղաքացի լինելու դեպքում նաև հայերեն նոտարական վավերացմամբ թարգմանությունը։
• Բնակելի տարածքի նոտարական վավերացմամբ վարձակալության պայմանագիրը։ Կարևոր է՝ եթե ներկայացվում է նոտարական կարգով վավերացված վարձակալության պայմանագիր, անշարժ գույքի սեփականատիրոջ ֆիզիկական ներկայությունն անհրաժեշտ չէ։
• Զինվորական ծառայության ենթակա՝ ՀՀ արական սեռի քաղաքացիները պետք է ներկայացնեն նաև զինվորական վկայական կամ զինվորական գրքույկ։ Այս պահանջը օտարերկրյա քաղաքացիների նկատմամբ չի կիրառվում։

3. Եթե ոչ սեփականատեր եք, ոչ էլ ունեք վարձակալության պայմանագիր

Այս տարբերակը վերաբերում է այն տարածված իրավիճակին, երբ անձը բնակվում է ընկերոջ, ազգականի կամ այլ անձանց մոտ՝ առանց վարձակալության կամ բնակության իրավունքը հաստատող պաշտոնական փաստաթղթի։

Այս դեպքում, քաղաքացիությունից անկախ, անհրաժեշտ է անշարժ գույքի սեփականատիրոջ հետ միասին ներկայանալ և ներկայացնել՝

• Ձեր և սեփականատիրոջ անձնագրերը՝ օտարերկրյա անձնագրերի դեպքում հայերեն նոտարական վավերացմամբ թարգմանությունների հետ միասին։
• Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը հավաստող վկայականը։
• Սեփականատիրոջ համաձայնությունը՝ տվյալ հասցեում Ձեր գրանցման վերաբերյալ։
• Եթե սեփականատերը չի կարող անձամբ ներկայանալ, նրա՝ գրանցման վերաբերյալ նոտարական կարգով վավերացված գրավոր համաձայնությունը։
• Եթե անշարժ գույքն ունի մեկից ավելի համասեփականատեր, անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր համասեփականատիրոջ գրավոր համաձայնությունը։

Ի՞նչ հավելյալ փաստաթղթեր կարող են հավաստել տվյալ հասցեում բնակվելու իրավունքը

Սեփականության իրավունքը հավաստող վկայականից կամ նոտարական կարգով վավերացված վարձակալության պայմանագրից բացի, ՀՀ-ում կիրառվող պրակտիկայում, կախված հանգամանքներից, տվյալ հասցեում բնակվելու իրավունքի հավաստման համար կարող են ընդունվել նաև հետևյալ փաստաթղթերը՝

• սեփականատիրոջ նոտարական կարգով վավերացված համաձայնությունը՝ նույնիսկ առանց վարձակալության պայմանագրի առկայության,
• օրինական ուժի մեջ մտած և վերջնական դատական ակտը,
• ոստիկանության կողմից տրված փաստացի բնակության վերաբերյալ փաստաթուղթը, որը վավեր է, եթե անշարժ գույքի սեփականատերը դրա դեմ գրավոր առարկություն չի ներկայացրել,
• զինապարտ անձի դեպքում՝ զինվորական գրքույկը կամ կցագրման վկայականը։

Եթե չունեք ոչ սեփականության փաստաթուղթ, ոչ էլ վարձակալության պայմանագիր

Եթե վերոնշյալ փաստաթղթերից որևէ մեկը ներկայացնել հնարավոր չէ, օրինակ՝ անշարժ գույքը պաշտոնապես որևէ անձի անունով գրանցված չէ կամ տանտերը հրաժարվում է համագործակցել, ՀՀ օրենսդրությամբ նախատեսված է նաև այլ ընթացակարգ։

Դուք կարող եք դիմել համապատասխան տարածքային ոստիկանության բաժին և խնդրել իրական բնակության վայրի ստուգում։ Ոստիկանության ծառայողը, որպես կանոն, այցելում է նշված հասցե՝ մոտավորապես հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում, ստուգում է, որ Դուք փաստացի բնակվում եք տվյալ հասցեում, և այդ մասին տալիս է համապատասխան տեղեկանք։

Այնուհետև տեղեկանքը ներկայացվում է անձնագրային և գրանցման բաժին, որտեղ տվյալ հասցեում Ձեր փաստացի բնակության վերաբերյալ կատարվում է համապատասխան նշում։ Սփյուռքին ուղղված պաշտոնական ուղեցույցներում այս ընթացակարգի ընդհանուր տևողությունը նշվում է մինչև մոտավորապես երկու շաբաթ։ Այդ ժամկետը պետք է դիտարկել որպես իրատեսական պլանավորման ժամանակահատված, այլ ոչ թե երաշխավորված վերջնաժամկետ։

Եթե անշարժ գույքի սեփականատերը նախապես պաշտոնապես առարկել է Ձեր գրանցման դեմ, կամ տվյալ տարածքը բնակելի տարածք չի համարվում, իրավասու մարմինը կարող է գրանցել միայն Ձեր փաստացի գտնվելու հանգամանքը՝ առանց բնակության վայրի լիարժեք գրանցման։ Եթե Ձեր կողմից նշված բնակության փաստը հնարավոր չէ հաստատել, գրանցումն իրականացնող մարմինը կարող է գրավոր մերժել դիմումը, որպես կանոն՝ երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում։

Քննության ժամկետները և պետական տուրքը

Սեփականության իրավունքը հավաստող վավեր փաստաթղթի, վարձակալության պայմանագրի կամ սեփականատիրոջ համաձայնության հիման վրա կատարվող գրանցման վերաբերյալ որոշումը, որպես կանոն, ընդունվում է 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում։

Փաստացի բնակության վայրի ստուգման հիման վրա գրանցումն ավելի երկար է տևում, քանի որ այն պայմանավորված է ոստիկանության կողմից համապատասխան հասցե այցելելու անհրաժեշտությամբ։

Գրանցման գործընթացի համար գանձվում է պետական տուրք՝ «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն։ Պետական տուրքի չափը կազմում է 1,000 ՀՀ դրամ։

Տարածված սխալներ, որոնցից պետք է խուսափել

• Նոտարական վավերացմամբ թարգմանության բացակայություն։ Օտարերկրյա անձնագիրը, որպես կանոն, այս գործընթացի համար անհրաժեշտ է ներկայացնել հայերեն նոտարական վավերացմամբ թարգմանության հետ միասին։ Միայն բնօրինակը ներկայացնելը հաճախ հանգեցնում է անհարկի կրկնակի այցի։

• Ենթադրել, որ հասցեի փոքր վարչական փոփոխության դեպքում անհրաժեշտ է նոր գրանցման դիմում ներկայացնել։ Եթե արդեն գրանցված հասցեի անվանումը կամ շենքի համարը պարզապես փոխվել է, օրինակ՝ փողոցը վերանվանվել է կամ շենքը վերահամարակալվել է, նոր գրանցման դիմում ներկայացնելու անհրաժեշտություն չկա։

• Բաց թողնել կարգավիճակ ստանալուց հետո սահմանված 15-օրյա ժամկետը։ Եթե Դուք վերջերս ստացել եք ապաստանի, փախստականի կամ ժամանակավոր/քաղաքական ապաստանի կարգավիճակ, գրանցման համար նախատեսված ժամկետի հաշվարկը սկսվում է անմիջապես։

• Նախապես չկարգավորել սեփականատիրոջ համաձայնության հարցը։ Եթե Դուք սեփականատեր չեք և չունեք վարձակալության պայմանագիր, դիմումը կարող է մերժվել, եթե սեփականատերը (կամ համատեղ բնակության դեպքում՝ տվյալ տարածքի նկատմամբ իրավունք ունեցող այլ չափահաս անձինք) չեն տվել անհրաժեշտ համաձայնությունը։ Այդ հարցը պետք է կարգավորել նախապես՝ մինչև գրանցման մարմին այցելելը։

• Հասցեի գրանցման գործընթացը շփոթել բնակության թույլտվությունների թվայնացման բարեփոխման հետ։ ՀՀ «Օտարերկրացիների մասին» օրենքում կատարված փոփոխություններով նախատեսվում է բնակության և աշխատանքի թույլտվությունների տրամադրման գործընթացը տեղափոխել միասնական էլեկտրոնային հարթակ։ Բարեփոխումն ի սկզբանե նախատեսվում էր ուժի մեջ մտցնել 2026 թվականի օգոստոսի 1-ից, սակայն միջազգային միգրացիոն խորհրդատուների վերջին հրապարակումների համաձայն՝ դրա ուժի մեջ մտնելու ակնկալվող ժամկետը տեղափոխվել է 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը։

Այդ բարեփոխումը վերաբերում է բնակության կարգավիճակի համար դիմելու գործընթացին։ Սույն ուղեցույցում նկարագրված հասցեի գրանցման ընթացակարգը հիմնված է այլ՝ ավելի վաղ գործող իրավական կարգավորման վրա և ինքնին չի վերակազմավորվում նշված փոփոխությունների շրջանակում։

Քանի որ բարեփոխման ժամկետն արդեն մեկ անգամ փոփոխվել է, կոնկրետ ամսաթիվը պետք է դիտարկել որպես նախնական՝ մինչև Կառավարության կողմից դրա պաշտոնական հաստատումը։

Եզրակացություն

Բնակության հասցեի գրանցումը Հայաստանում բնակություն հաստատելու գործընթացի փոքր, սակայն իրավական և գործնական առումով կարևոր քայլ է։ Այն պետական մարմինների համար կապում է Ձեզ կոնկրետ բնակության վայրի հետ և գործնական նշանակություն ունի նաև բնակության քարտի, աշխատավարձի հաշվառման և առօրյա բանկային գործառնությունների համար։

Նախապես հասկանալը, թե վերը նշված երեք փաստաթղթային իրավիճակներից որն է վերաբերում Ձեզ, ինչպես նաև փաստացի բնակության վայրի ստուգման անհրաժեշտության դեպքում իրատեսական ժամկետներ նախատեսելը, կօգնի խուսափել գրանցման մարմին կրկին այցելելու անհրաժեշտությունից։

Իրավական ծանուցում

Սույն հոդվածը տրամադրվում է բացառապես ընդհանուր տեղեկատվական նպատակներով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։

Գրանցման պահանջները, ընթացակարգերը, պետական տուրքերի չափերը և գործերի քննության ժամկետները կարող են փոփոխվել՝ կախված կոնկրետ հանգամանքներից և իրավասու պետական մարմինների կողմից կիրառվող պրակտիկայից։Սույն տեղեկատվության հիման վրա որևէ գործողություն ձեռնարկելուց առաջ խորհուրդ է տրվում ստանալ մասնագիտական իրավաբանական խորհրդատվություն